De indeling van het Poolse hoger onderwijs lijkt veel op de indeling van het Nederlands hoger onderwijs. Het hoger onderwijs in Polen is ook wetenschappelijk of beroepsgericht. Het verschil is dat een opleiding aan een wetenschappelijke onderwijsinstelling soms beroepsgericht kan zijn.

In het Poolse hoger onderwijs kunnen studenten de volgende diploma’s behalen:

  • bachelors, 1e cyclus: licencjat en inżynier;
  • masters, 2e cyclus: magister, magister inżynier en lekarz;
  • doctors, 3e cyclus: dyplom doktor.

Bachelors: 1e cyclus

Er zijn verschillende soorten bachelors in Polen:

  • licencjat: de algemene bachelor die studenten kunnen behalen in de richtingen geesteswetenschappen, natuurwetenschappen, sociale wetenschappen en veel medische wetenschappen;
  • bachelors met een specifieke naam, zoals een licencjat in verpleegkunde of verloskunde;
  • inżynier: de technische bachelor in technische wetenschappen en landbouwwetenschappen;
  • inżynier architekt: de bachelor voor architectuuropleidingen.

Licencjat en inżynier

De opleidingen voor de licencjat en inżynier zijn beroepsgericht of wetenschappelijk. Ze bereiden studenten voor op werk, wetenschap of een volgende studie.

  • Duur: 3 jaar (180 ECTS) voor een licencjat en 3,5 jaar (210 ECTS) voor een inżynier.
  • Inhoud: wetenschappelijk of beroepsgericht (praktisch). Studenten schrijven altijd een scriptie en moeten een eindexamen (egzamin dyplomowy) doen. Bij beroepsgerichte opleidingen lopen studenten een half jaar stage.
  • Toelatingseisen: świadectwo dojrzałości (maturiteitscertificaat), zie ook Toelating tot hoger onderwijs.
  • Diploma: dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia (diploma van afronding van een opleiding in 1e cyclus). In de volksmond heet het diploma dyplom licencjat of dyplom inżynier.

We vergelijken het dyplom licencjat met een bachelor in het hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Dit hangt af van de inhoud van de opleiding.

We vergelijken het dyplom inżynier met een bachelor in het hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Dit hangt af van de inhoud van de opleiding.

Korte cyclus-opleidingen

Er zijn ook 3-jarige beroepsopleidingen in het Poolse hoger onderwijs. Deze opleidingen heten korte cyclus-opleidingen. Studenten behalen er geen licencjat maar een diploma (dyplom). Deze opleidingen zijn er alleen voor sociaal werk en volgen studenten aan een kolegium pracowników służb społecznych (college voor sociaal werk). In het oude systeem bestonden er ook korte cyclus-opleidingen voor bepaalde lerarenopleidingen.

  • Duur: 3 jaar.
  • Inhoud: hoger beroepsonderwijs voor sociaal werk.
  • Toelatingseisen: het diploma van afronding van een 4-jarig liceum of een 5-jarig technikum.
  • Diploma: dyplom ukończenia kolegium (diploma van afronding van een college).

We vergelijken het dyplom ukończenia kolegium met 3 jaar hoger beroepsonderwijs.

Masters: 2e cyclus

Er zijn verschillende soorten masters:

  • magister: de algemene master die studenten kunnen behalen in de richtingen geesteswetenschappen, natuurwetenschappen, sociale wetenschappen en veel medische wetenschappen;
  • masters met een specifieke naam, zoals een magister in verpleegkunde of verloskunde;
  • magister inżynier: de technische master in technische wetenschappen en landbouwwetenschappen;
  • magister inżynier architekt: de master voor architectuuropleidingen.

Magister en magister inżynier

De opleidingen voor de magister en magister inżynier zijn beroepsgericht of wetenschappelijk. Ze bereiden studenten voor op werk, wetenschappelijk onderzoek of een promotietraject (PhD).

  • Duur: 2 jaar (120 ECTS) voor een magister en 1,5 jaar (90 ECTS) voor een magister inżynier.
  • Inhoud: wetenschappelijk of beroepsgericht (praktisch). Studenten schrijven een scriptie of doen een project. Ze moeten ook een eindexamen (egzamin dyplomowy) doen. Bij beroepsgerichte opleidingen lopen studenten 3 maanden stage.
  • Toelatingseisen: een licencjat of inżynier.
  • Diploma: dyplom ukończenia studiów drugiego stopnia (diploma van afronding van een opleiding in de 2e cyclus). In de volksmond heet het diploma dyplom magister of dyplom magister inżynier.

We vergelijken het dyplom magister met een master in het hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Dit hangt af van de inhoud van de opleiding.

We vergelijken het dyplom magister inżynier met een master in het hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Dit hangt af van de inhoud van de opleiding.

Lange cyclus-opleidingen

In bepaalde vakgebieden combineren ze de 1e cyclus (bachelor) en 2e cyclus (master). In het Pools heten deze geïntegreerde masteropleidingen lange cyclus-opleidingen, omdat de bachelor en master niet zijn gesplitst. Studenten behalen een master na het succesvol afronden van deze opleiding.

Lange cyclus-opleidingen zijn er onder meer in de volgende richtingen: geneeskunde, tandheelkunde, farmacie, fysiotherapie, diergeneeskunde, rechten, voorschools- en vroegschools onderwijs en speciaal onderwijs.

Daarnaast mogen ook andere studierichtingen dit soort geïntegreerde opleidingen aanbieden. Dat zie je bijvoorbeeld bij architectuur, psychologie, theologie en kunst.

  • Duur: 4,5 tot 6 jaar. De meeste opleidingen duren 5 jaar. Geneeskunde duurt 6 jaar, diergeneeskunde 5,5 jaar en een opleiding tot acteur 4,5 jaar.
  • Inhoud: wetenschappelijk onderwijs en vaak een stage, onderzoek of een project. Studenten schrijven een scriptie en doen een eindexamen.
  • Diploma: dyplom ukonczenia jednolitych studiów magisterskich (diploma van afronding van een geïntegreerde masterstudie). In de volksmond heet het dyplom magister of dyplom magister inżynier.

Andere diplomanamen van geïntegreerde masteropleidingen zijn:

  • dyplom lekarz (arts) na een studie geneeskunde;
  • dyplom lekarz dentysta (tandarts) na een studie tandheelkunde; en
  • dyplom lekarz weterynarii (dierenarts) na een studie diergeneeskunde.

We vergelijken het dyplom ukonczenia jednolitych studiów magisterskich (diploma van afronding van een geïntegreerde masterstudie) met een master in het hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Dit hangt af van de inhoud van de opleiding.

We vergelijken het dyplom lekarz/dyplom lekarz dentysta/dyplom lekarz weterynarii (diploma arts/tandarts/dierenarts) met een master in het wetenschappelijk onderwijs.

Dyplom doktor: 3e cyclus

In de 3e cyclus zijn er veranderingen. Eerst konden studenten alleen aan universiteiten promoveren. Nu kunnen studenten de titel doctor alleen behalen aan promotiescholen. Deze promotiescholen kunnen een onderdeel zijn van een universiteit, maar bijvoorbeeld ook van een onderzoeksinstituut of de Poolse academie van wetenschappen.

De oprichting van deze promotiescholen loopt tot en met 2022. Studenten die voor die tijd aan een promotie begonnen waren, kunnen hun opleiding op de oude manier afmaken. Inhoudelijk zijn er geen grote veranderingen.

  • Duur: 3 tot 4 jaar.
  • Inhoud: wetenschappelijk onderwijs en een persoonlijk onderzoeksplan. De student (promovendus) moet een aantal artikelen publiceren in wetenschappelijke tijdschriften en een proefschrift schrijven en verdedigen.
  • Toelatingseisen: een magister of magister inżynier. Heel soms is een licencjat of inżynier voldoende.
  • Diploma: dyplom doktor.

Postacademische opleidingen

Na het afronden van een bachelor- of masteropleiding kunnen studenten ook postacademische opleidingen (studia podyplomowe) doen. Studenten behalen er geen graad, zoals een magister of dyplom doktor. Het zijn vaak beroepsgerichte opleidingen voor mensen met werkervaring. Iedereen die zich wil omscholen kan dit soort opleidingen doen.

Soorten hogeronderwijsinstellingen

In Polen zijn er 2 soorten instellingen voor hoger onderwijs:

  • wetenschappelijke onderwijsinstellingen (uczelnia akademicka) waar de nadruk ligt op wetenschappelijk onderzoek; en
  • beroepsgerichte onderwijsinstellingen (uczelnia zawodowa) waar de nadruk ligt op beroepen en werk.

Beide soorten onderwijsinstellingen hebben vaak een profiel of specialisatie. Bijvoorbeeld economie, landbouw, gezondheid, techniek, kunst of onderwijs.

Let op: de indeling in wetenschappelijke en beroepsgerichte opleidingen in Polen is niet altijd hetzelfde als de Nederlandse indeling. Vaak wel, maar niet altijd. Een opleiding aan een wetenschappelijke instelling kan soms ook beroepsgericht zijn.

Van de ongeveer 360 instellingen voor hoger onderwijs is ongeveer 70% wetenschappelijk. Er zijn openbare instellingen en privéinstellingen.

Wetenschappelijke onderwijsinstellingen

Studenten kunnen in Polen naar de volgende wetenschappelijke instellingen voor hoger onderwijs:

  • universiteit (uniwersytet);
  • academie (akademia);
  • technische universiteit (politechnika).

Deze instellingen bieden bachelor-, master- en promotieopleidingen aan. Het onderwijs is vaak gericht op wetenschappelijk onderzoek, maar soms op beroep en werk.

Beroepsgerichte onderwijsinstellingen

Instellingen voor hoger beroepsonderwijs hebben geen vaste namen. Vaak staat er iets als wyźsza skoła (hogeschool) of wyźsza skoła zawodowa (hogere beroepsschool) in de naam. Deze onderwijsinstellingen bieden alleen bachelor- en masteropleidingen aan. Deze opleidingen hebben bijna altijd beroep en werk als doel.

Toelating tot hoger onderwijs

Poolse hogeronderwijsinstellingen laten alleen leerlingen toe die het świadectwo dojrzałości (maturiteitscertificaat) hebben behaald. Het maakt daarbij niet uit of het om een beroepsgerichte of wetenschappelijke onderwijsinstelling gaat.

Voor toelating tot het Poolse hoger onderwijs is het nuttig als leerlingen meer examens doen dan het minimale aantal. Universiteiten en andere onderwijsinstellingen geven op hun website aan in welke extra vakken examens nodig zijn. Ook de resultaten van de examens zijn belangrijk om te bepalen wie ze toelaten.

Toelatingsexamen

Er zijn alleen toelatingsexamens voor bepaalde vakgebieden. Bijvoorbeeld voor kunstopleidingen of sportopleidingen.