Wereldburgerschap in de klas: hoe je de SDG's tot leven brengt

Een wereldburger begrijpt hoe je bijdraagt aan een eerlijke, gezonde en duurzame wereld. De 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties vormen daarvoor een prachtige basis. De Eerste Nederlandse Montessori School (ENMS) in Den Haag laat zien hoe je deze doelen op een natuurlijke manier verweeft in je onderwijs.

De schoolomgeving als verlengde van het klaslokaal

ENMS ligt naast de Haagse duinen, maar volgens directeur Nicoline van Ginkel en leerkracht Leonie Vellekoop heb je geen duinen nodig om buiten te leren. Op het schoolplein kun je net zo goed rekenen met stoepkrijt, taalopdrachten doen of natuuronderwijs geven. Een schooltuin of eenvoudige watertuin maakt dit nóg betekenisvoller, vooral voor jonge leerlingen.

De SDG’s geïntegreerd in de klas

De school leert leerlingen niet alleen over natuur en duurzaamheid, maar ook hoe ze zélf kunnen bijdragen. Door kennis, reflectie en actie te combineren ontdekken kinderen dat zij verschil kunnen maken, dichtbij én wereldwijd.

Van Ginkel adviseert het boek 17 doelen voor een betere wereld aan te schaffen. Het boek biedt in toegankelijke taal een goed overzicht van alle duurzaamheidsdoelen, maar bevat ook voorbeelden van mogelijke oplossingen.

Klassikaal voorlezen uit het boek is een goed begin om leerlingen kennis te laten maken met de SDG-doelen van de Verenigde Naties. En het is volgens Vellekoop belangrijk om dit regelmatig te blijven doen. Eenmaal kennis gemaakt met de doelen laat ze haar leerlingen met elkaar in discussie gaan, door ze bijvoorbeeld in groepen de 17 doelen in een ruitvorm te laten rangschikken, van (volgens hen) het minst belangrijk naar het meest belangrijk.

Het maken van keuzes levert waardevolle groepsgesprekken op. Leerlingen overleggen met elkaar waarom ze deze keuzes maken, ze leren hun keuze te onderbouwen en kijken welke relaties ze tussen verschillende doelen zien. Wat heeft bijvoorbeeld doel 2 (geen honger) te maken met doel 6 (schoon water en sanitair)? Zo wordt ook het ontwikkelen van kritisch denken gestimuleerd, een belangrijke voorwaarde van actief wereldburgerschap.

Van kennis naar actie

Elke klas werkt verdiepend aan één SDG, bijvoorbeeld door een schoolkrant te maken. Leerlingen houden ook een betoog over een doel dat zij zelf kiezen, met een actievoorstel erbij. De school neemt deze acties serieus: van pleidooien voor langere buitenspeeltijd tot brieven aan ministeries. Zo ervaren kinderen dat hun stem telt.

SDG's in creatieve projecten

In groep 8 werken de leerlingen in kleine groepjes aan hun eindwerk. Elk groepje kiest een land om zich in te verdiepen en onderzoekt verschillende aspecten daarvan. Aan dit onderzoek worden ook de Sustainable Development Goals (SDG’s) gekoppeld. Zo beantwoorden de leerlingen bijvoorbeeld vragen als: “Wat doet Italië al aan SDG 13: Klimaatactie?”

Naast hun onderzoek maken de leerlingen een kleurrijk en informatief lapbook. Ook kiezen zij muziek, hapjes en kleding die passen bij het door hen gekozen land zodat het geheel echt tot leven komt.

Verder schrijven de leerlingen van de ENMS hun eindmusical volledig zelf. Ook hierin spelen de SDG’s een belangrijke rol; ze vormen een rode draad door het verhaal dat de leerlingen samen creëren.

Vrede als tastbare waarde

In de schooltuin staat een vredespaal, één van de meer dan 200.000 wereldwijd, met het woord vrede in acht talen. Deze traditie begon in 1955, geïnitieerd door de Japanner Masahisa Goi, die zich zijn hele leven inzette voor wereldvrede.
Om de paal heen zijn de boomstammen geplaatst waarop de kinderen kunnen zitten. Het is een plek waar leerlingen ruzies bijleggen, praten of even tot rust komen. Zo wordt wereldburgerschap ook onderdeel van de schoolcultuur.

De Eerste Nederlandse Montessori School laat zien hoe krachtig SDG onderwijs kan zijn: actief, betekenisvol en dicht bij de leefwereld van kinderen. En: elke school kan morgen beginnen, in elke omgeving en met elke groep.