Hoe verbeteren we het welzijn van internationale studenten?

Het welzijn van studenten heeft grote invloed op hun studieresultaten, hun carrière en persoonlijke leven. We hebben in kaart gebracht hoe de situatie is bij internationale studenten en studenten met een vluchtelingenachtergrond. Ongeveer 20 procent van de studenten in Nederland behoort tot deze groep. Studenten die naar Nederland gevlucht zijn, hebben vaak extra en complexere uitdagingen. Bijvoorbeeld doordat zij hun opleiding moesten afbreken, trauma’s opliepen of extra druk ervaren om hun familie te onderhouden.

Uitdagingen en oplossingen

Onze onderzoekers analyseerden ruim 60 onderzoeken en rapporten over dit onderwerp uit diverse Europese en andere landen. De uitdagingen zijn onderverdeeld in de categorieën taal, sociaal-culturele factoren, onderwijs, gezondheid en praktische en financiële problemen. “Veel van deze thema’s hangen samen en beïnvloeden en versterken elkaar,” zegt Cintia Granja, een van de onderzoekers. “Ze zijn niet los van elkaar te zien.”

Per uitdaging formuleren we behoeften en mogelijke oplossingen. “Het is belangrijk dat er meer bewustzijn komt van de problemen die deze groepen studenten kunnen ervaren,” licht Granja toe. “We kunnen instellingen en beleidsmakers nu wetenschappelijk onderbouwde adviezen geven, gebaseerd op data in plaats van aannames.”

Zelf kwam ze enkele jaren geleden vanuit Brazilië naar Nederland voor promotieonderzoek aan de Universiteit Maastricht. “Ik beschouw mezelf ook als een soort internationale student en herken een aantal uitdagingen, zoals de taal.”

Oplossingen liggen onder meer in taalondersteuning, sociale activiteiten en betere informatie over het onderwijs. Ook praktische zaken spelen een rol, zoals de huisvesting en kosten. Docenten kunnen via training hun interculturele vaardigheden vergroten. Daarnaast kunnen instellingen drempels verlagen om hulp te zoeken.

Praktische problemen

Aan de Erasmus Universiteit Rotterdam studeren meer dan 32.000 studenten. Ongeveer een kwart daarvan bestaat uit internationale studenten of heeft een achtergrond als vluchteling.

Charlotte Hoekstra, manager van het Programma Studentenwelzijn, herkent de bevindingen uit de studie. Dat geldt ook voor een aantal van haar collega’s, zoals studentenpsychologen en onderzoekers. Ze hoort vaak hoe praktische en financiële problemen doorwerken in het mentale welzijn van studenten. “We zien dat veel energie gaat zitten in het zoeken naar een kamer en het regelen van zaken die voor Nederlandse studenten vanzelfsprekend zijn. Zoals een verzekering afsluiten en een bijbaan vinden. Dat kan behoorlijk wat stress opleveren.”

Meer aandacht

De afgelopen jaren is er landelijk meer aandacht voor studentenwelzijn gekomen. Zo stelde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap met studentenorganisaties en onderwijsinstellingen het Landelijk Kader Studentenwelzijn op: een actieplan om het welzijn en de mentale gezondheid van studenten te verbeteren.

Aan de EUR is het Programma Studentenwelzijn opgezet, naast de studentenpsychologen, studentendecanen, studieadviseurs, carrièrecoaches en het International Office. Hoekstra licht toe: “We willen een omgeving creëren waarin studenten kunnen groeien. In hun tijd op de universiteit en daarna. Niet alleen academisch, maar ook sociaal, mentaal en fysiek. ”

Erbij horen

In de literatuurstudie blijkt onder andere dat internationale studenten en studenten met een vluchtelingenachtergrond zich minder vaak erbij horen voelen. Ook hebben ze vaker moeite om contacten te leggen en vriendschappen op te bouwen. Hoekstra: “Als je vanuit Groningen naar Rotterdam komt, kun je je al eenzaam voelen. Kom je uit het buitenland, dan speelt dat vaak nog sterker.”

De universiteit heeft daarom een ruimte ingericht: de Living Room, waar studenten kunnen ontspannen en elkaar kunnen ontmoeten. Studenten kunnen bijvoorbeeld ook gebruik maken van het platform OpenUp, waar ze in meer dan 35 talen gratis kunnen praten met psychologen of lifestyle-experts.

De Nederlandse situatie

Het literatuuronderzoek vormt het eerste deel van het onderzoek. Komend jaar volgt het tweede deel. “We willen een brug slaan tussen het literatuuronderzoek en de Nederlandse situatie,” zegt Granja. Daarvoor verzamelen de onderzoekers data via mixed-methods: een combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Studenten vullen vragenlijsten in en worden mogelijk geïnterviewd. “Het kan zijn dat we in Nederland andere uitdagingen tegenkomen, of dat sommige bevindingen hier minder relevant zijn.”

Granja benadrukt dat deze groep studenten niet alleen kwetsbaar is. “Ze verrijken het onderwijs met hun ervaringen en kennis.” Ze wijst erop dat de onderzoekers geen grote of structurele veranderingen suggereren. “Kleine acties kunnen al verschil maken. Zoals duidelijkere communicatie of een betere introductie waarin studenten elkaar leren kennen.”

Hoekstra kijkt uit naar de vervolgstudie. “Vooral naar wat studenten zelf aangeven nodig te hebben. Ik verwacht dat daar concrete aanbevelingen uitkomen die beleidsmakers kunnen toepassen.”