Ed Brinksma nieuwe voorzitter RvT Nuffic: 'Nederland heeft heel veel buitenland'

Ed Brinksma herinnert het zich alsof het gisteren was: de gele taxi’s, de skyline, de lichtjes van Times Square. “Het gevoel van in een film te leven.” Ed was vijftien jaar oud toen hij in New York aankwam voor een internationaal zomerkamp. “We waren met de familie weleens met de Lelijke Eend naar Luxemburg gereden, maar buiten Europa was ik nooit geweest”, blikt Ed terug. “Het besef dat de wereld groter is, en de sensatie dat in New York alles mogelijk is, ja, dat was een bijzonder gevoel.”

Meteen zelfstandig

Het bleef niet bij dat bijzondere gevoel: na zijn verblijf in de VS is Ed nooit meer met zijn ouders op vakantie geweest. “Ik was meteen zelfstandig”, zegt hij erover. De zomer erop bezocht hij in Gdansk zijn Poolse vriend uit het kamp. Een jaar later nam hij deel aan een wetenschapskamp voor jongeren in Israël.

Dat Ed een internationale carrière tegemoet ging, was toen al duidelijk. Gedurende zijn loopbaan werkte hij onder meer bij de Swedish Institute of Computer Science in Stockholm, deed hij werkzaamheden voor Singapore University of Technology and Design, en was hij President van de Technische Universität Hamburg. Vandaag de dag is Ed professor- en rector-emeritus bij de Universiteit Twente, lid van de Adviesraad van het Erasmus Centre for Data Analytics, en vervult hij toezichthoudende rollen voor onder meer de NOS en Ruhr-Universität Bochum.

Uit je comfortzone

Het mag dan ook geen wonder heten dat Ed als geen ander doordrongen is van de waarde van internationalisering. Voor studenten, maar ook voor de samenleving en de Nederlandse economie. “Met digitalisering en sociale media komen we veel meer dan vroeger in aanraking met het buitenland. Maar sociale media en films geven lang niet altijd de werkelijkheid goed weer. Digitaal zitten we veel meer in onze eigen cocon. Een internationale ervaring doet juist het tegenovergestelde. Je ervaart andere landen en culturen aan den lijve. Je maakt kennis met de gebruiken, leert de nuances kennen, en hoe je je staande houdt te midden van onverwachte ervaringen.”

Internationale positie veiligstellen

“Naast het persoonlijke, is er ook een institutioneel belang”, vervolgt Ed. “Oud-minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns zei ooit dat zijn ministerie het belangrijkst was omdat we als klein land héél veel buitenland hebben. Het buitenland is voor Nederland van groot strategisch belang. Nederland is op zichzelf zeker ook een bijzonder land, maar we ontlenen veel van onze cultuur en identiteit aan onze internationale oriëntatie.”

Hij noemt als voorbeelden de intensieve handelsbetrekkingen die we hebben met andere landen en de vooraanstaande rol van bedrijven als ASML. Nederland is een van de grootste exporteurs van agrarische producten ter wereld, en Schiphol en de haven van Rotterdam behoren tot de grootste in hun soort van Europa. Ed: “Dat wij groter zijn dan onze oppervlakte doet vermoeden, heeft alles te maken met die internationale dimensie. Om dat voor de toekomst veilig te stellen, is het goed als we burgers – en in het bijzonder studenten – daar kennis mee laten maken. En dat doen we ook. Volgens Brits onderzoek spreken wij Nederlanders het beste Engels van de niet-Engels sprekende landen.”

Schaduwzijden internationalisering

Tegelijkertijd loopt Ed lang genoeg mee om ook de schaduwzijden van internationalisering te kennen. Als voorzitter van het college van bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam belandde hij midden in de discussie over de snelle toename van het aantal internationale studenten.
“Dat is nog steeds een complexe situatie. Het staat buiten kijf dat Nederland internationaal talent moet aantrekken. Maar het is een tijdje zo snel en ongecontroleerd gegaan dat de nadelen begonnen terug te duwen. De huisvesting voor studenten in veel Nederlandse steden is daar een duidelijk voorbeeld van.”

Voor Nuffic ziet hij een belangrijke rol weggelegd in het bijdragen aan toekomstbestendige en duurzame internationalisering. Vooral op het gebied van onderzoek kan Nuffic als kenniscentrum feiten en cijfers bieden aan onderwijsinstellingen en overheid om beleidskeuzes op te kunnen baseren.

Eerst luisteren

Zelf is Ed zich ervan bewust dat hij een toezichthoudende rol vervult. De directeur-bestuurder en het managementteam van Nuffic zijn verantwoordelijk voor de koers. “Ik heb aan beide kanten van de tafel gezeten. Het is fijn als een Raad van Toezicht kritisch en betrokken meedenkt, zonder opdringerig te zijn. Ik denk dat onze achtergrond, kennis en netwerk als Raad van Toezicht heel waardevol kunnen zijn.”

“Niks is irritanter dan iemand die nieuw binnenkomt en denkt alles te weten. Ik wil de eerste tijd daarom vooral doorgronden en luisteren. Niet met goedkope meningen komen. Daarbij wil ik bijzondere aandacht hebben voor de nieuwe strategie van Nuffic, de ambities die náást de wettelijke taak bestaan. Nuffic wil zich hard maken voor de economie en arbeidsmarkt. Prima. Hoe zien we dat concreet voor ons? Daarin hoop ik met de andere RvT-leden behulpzaam te zijn.”

Grenzen opzoeken

Ed heeft er zin in, en neemt een hart mee voor internationalisering. En dat hij dit enthousiasme ook overdraagt op de nieuwe generatie, blijkt ook wel bij zijn eigen gezin. Zijn oudste zoon (36) kan vanwege een beperking niet zelfstandig reizen. Maar via Pokémon kwam hij in aanraking met de Japanse cultuur en spreekt die taal nu vloeiend. Volgend jaar gaat hij met zijn vader naar Japan.

Eds dochter (24) vertrok na haar middelbare school naar Zuid-Amerika, reisde rond in Azië en doet nu haar master in Montpellier (Frankrijk). “Zij is een type dat in een hangmat in de jungle overnacht om olifanten te kunnen bewonderen. Eigenlijk is dát ook internationalisering voor mij: grenzen opzoeken. Dat je op een gegeven moment om je heen kijkt en denkt: wat doe ik hier eigenlijk? Dat zijn voor mij de meest leerzame momenten van m’n leven geweest. En die gun je iedereen.”