Nuffic over verengelsing, verdringing en verdienmodel

Publicatiedatum: 20-02-2018 09:00

Jarenlang werd het toegejuicht dat steeds meer internationale studenten Nederland weten te vinden. Maar de afgelopen maanden kwam er veel kritiek. Verengelsing, verdringing van Nederlandse studenten en het verdienmodel beheersen de discussie. Hoe kijkt Nuffic hier tegenaan?

Han Dommers kan die vraag wel beantwoorden. Hij is bij Nuffic verantwoordelijk voor de portefeuille studentenmobiliteit. Dat zijn de internationale studenten die naar Nederland komen, maar ook de Nederlandse studenten die de grens over gaan.

Volgens critici staat internationalisering van het hoger onderwijs voor het binnenhalen van buitenlandse studenten en dient het vooral een economisch doel. Wat staat Nuffic voor ogen met internationalisering?

“Internationalisering is geen doel op zich, maar een middel om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen. Uit onderzoek blijkt dat internationale studenten bijdragen aan een ambitieus studieklimaat. Zij halen in vergelijking met Nederlandse studenten vaker hun diploma binnen de reguliere studietijd.

Het is onze ambitie dat iedere leerling en student, van basisonderwijs tot hoger onderwijs, internationale ervaring opdoet. Een goed ingerichte international classroom, een mix van Nederlandse en internationale studenten, draagt daar aan bij. Bovendien zijn een aantal vakgebieden zoals techniek, handel, cultuur, milieu en gezondheid al lang niet meer aan grenzen gebonden."    

Er zijn de laatste maanden veel negatieve geluiden over internationalisering. Hoe gaat Nuffic daarmee om?

“We nemen de berichten serieus. Wij zijn er niet om te zeggen: alles wat internationaal is, is per definitie goed. Maar er wordt veel geroepen dus het is belangrijk om de feiten te checken en nuance in het debat aan te brengen. Nuffic is een kennis- en expertisecentrum voor internationalisering van het onderwijs en wij willen met onze kennis, analyses en informatie aan de discussie bijdragen."

"We zijn er niet om te zeggen: alles wat internationaal is, is per definitie goed"

Zijn er ook nadelen aan internationalisering?

“Het kan nadelig zijn als er niet goed is nagedacht over de internationalisering van een studieprogramma. Maar wij zien dat studenten over het algemeen positief zijn over een internationale studieomgeving.

Ik denk wel dat beter moet worden getoetst of er een daadwerkelijke noodzaak is om een studieprogramma in het Engels te geven en of het Engelse taalniveau van docenten en studenten voldoende is. Ook moeten we nagaan in hoeverre Nederlandse studenten en internationale studenten én docenten van elkaars achtergronden leren en of er geen ongewenste neveneffecten optreden zoals onvoldoende huisvesting. En als die er zijn, moeten we die met elkaar oplossen.” 

"Als er ongewenste neveneffecten optreden, moeten we die met elkaar oplossen" 

 Wat is de rol van Nuffic bij het verkleinen van nadelige effecten van internationalisering?

“Als kenniscentrum doen we onderzoek naar het belang en de effecten van internationalisering. Op basis daarvan kunnen wij instellingen en de overheid gericht adviseren. Via onze Nuffic Academy bieden we bijvoorbeeld een training aan over het lesgeven in een international classroom zodat de meerwaarde daarvan benut kan worden.

Het is een belangrijke taak van Nuffic om het Nederlandse hoger onderwijs in het buitenland te promoten onder talentvolle studenten. Maar op het moment dat het een breed gedragen idee is dat er in Nederland te veel studenten uit een bepaald land zijn, moeten we kijken of we ons voor dat land wellicht meer moet gaan richten op institutionele samenwerking. Onze 11 Neso-kantoren in het buitenland hebben nauwe contacten met onderwijsinstellingen en bedrijfsleven in de landen waar ze actief zijn.”              

De verengelsing van het hoger onderwijs is een hot item. Volgens een aantal media dreigt een wildgroei aan Engelstalige opleidingen. Klopt dat?

“Ik kan niet beoordelen of er sprake is van wildgroei. Nederland is koploper in continentaal Europa met zo’n 2.100 Engelstalige studieprogramma’s en cursussen. Het is aan de universiteiten en hogescholen of zij een opleiding in het Engels willen aanbieden. Ik constateer dat dat meestal zorgvuldig gebeurt en ook voordelig kan zijn voor Nederlandse studenten. Je moet wel toetsen of er voldoende belangstelling is voor zo’n Engelstalig programma en of je dat moet opnemen in Studyfinder."

"Je moet wel toetsen of er voldoende belangstelling is voor een Engelstalige opleiding" 

Wat is volgens Nuffic een goede manier om met Engels in het hoger onderwijs om te gaan? 

“Allereerst moet je toetsen of een Engelstalig programma, dat ook toegankelijk is voor internationale studenten, bijdraagt aan de onderwijskwaliteit. Vervolgens moet het niveau van het Engels van docenten en studenten voldoende zijn. In de Code of Conduct voor internationale studenten zijn de minimale taaleisen vastgelegd. Daarin staat ook dat docenten de taal waarin zij lesgeven voldoende beheersen. Die gedragscode moet strakker worden nageleefd."     

Buitenlandse studenten zouden Nederland vooral geld kosten. Wat is het grootste misverstand op dit gebied?   

“Universiteiten en hogescholen ontvangen geen bekostiging voor studenten van buiten de Europese Unie. Zij betalen de zogenaamde instellingstarieven die veel hoger zijn dan het wettelijk collegegeld. De belastingbetaler betaalt hier niet aan mee. Die kosten zijn in principe kostendekkend, dus ook van een verdienmodel voor instellingen is geen sprake. Maar voor de Nederlandse schatkist zijn ze juist wel interessant want internationale studenten die na hun studie hier blijven werken, leveren jaarlijks 1,57 miljard euro op. Dat is veel meer dan het ons kost.

De overheid bekostigt wel EU-studenten die in Nederland een opleiding doen. Andersom gaan ook Nederlandse studenten in andere EU-lidstaten studeren en worden zij daar bekostigd. Nederland zit nog wel wat onder het EU-gemiddelde qua studie in het buitenland, dus dat promoten we ook. Het is belangrijk dat je naar het hele plaatje kijkt.” 

Schieten de internationaliseringsambities van Nederlandse universiteiten en hogescholen door?

“Nederland wil zich graag meten met andere landen die een goed hoger onderwijs- en wetenschapsbestel hebben. Je krijgt zelfs punten in universiteitsrankings voor de mate van internationalisering. Als we niet internationaliseren, verliezen we onze posities in internationale rankings. Dan zakt ons onderwijs weg met alle gevolgen van dien voor de kwaliteit van onderwijs, onderzoek, wetenschap en economie. Talentvolle studenten, wetenschappers en docenten zullen naar andere landen gaan.

In de Strategische Agenda Hoger Onderwijs heeft de overheid een aantal jaren geleden vastgelegd dat Nederland tot de voorhoede van kenniseconomieën moet gaan behoren. Dat vereist een hoger onderwijsstelsel van internationale allure en onderzoek van wereldklasse. Op de Good Country Index staat Nederland nummer 1. Je kunt niet zeggen: we moeten goed scoren in allerlei landenlijsten en rankings, maar we willen niet internationaliseren.”

Heeft de negatieve berichtgeving over internationalisering invloed op het werk van de Netherlands Education Support Offices (Neso’s) in het buitenland?

“Ja, tot op zekere hoogte. Een krantenbericht dat de Universiteit van Amsterdam misschien een rem op het groeiend aantal internationale studenten wil zetten, haalt ook de media in Zuid-Korea. Dan kan het gaan rondzingen dat Nederland de deur sluit voor buitenlandse studenten en dat kan schadelijk zijn voor de reputatie van het hele Nederlandse hoger onderwijs. Het is dan belangrijk om te benadrukken dat bij internationalisering de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland voorop staat.“   

"We moeten analyseren wat goed is en wat kan worden verbeterd"

Zal deze kritiek overwaaien of moet er iets fundamenteels veranderen aan het concept internationalisering? 

“We moeten analyseren wat goed is en wat kan en moet worden verbeterd. En dat doen instellingen ook. Het is sowieso wel nodig om internationalisering te herijken en nog meer te letten op de kwaliteit ervan. Er is nu veel meer discussie over omdat het inmiddels een integraal onderdeel is van het hoger onderwijs en dat is ook goed. Maar we moeten uitkijken dat we het kind niet met het badwater weggooien.

Want als je alleen al kijkt naar de ontwikkelingen in transnationaal onderwijs, online courses, de wens om meer Nederlandse studenten naar het buitenland te laten gaan en de tekorten op onze arbeidsmarkt, is het wel duidelijk dat internationalisering van groot belang is om studenten voor te bereiden op een steeds internationaler wordende arbeidsmarkt en maatschappij.

In het regeerakkoord is vastgelegd dat er een internationaliseringsaanpak komt die het voor zoveel mogelijk Nederlandse studenten mogelijk maakt een studie te volgen in het buitenland. En dat de aantrekkelijkheid van het Nederlands onderwijs voor buitenlandse studenten, met behoud van de toegankelijkheid, versterkt moet worden. Internationalisering staat op de politieke agenda dus het is belangrijk om hiermee door te gaan.“

Onderwijsminister Van Engelshoven heeft half februari de Tweede Kamer geïnformeerd over de procesaanpak uitwerking visie internationalisering in het hoger onderwijs. De visiebrief zal voor de zomer verschijnen.

Laatste wijziging: 22-02-2018 09:46