'Homogene gemeenschappen zijn verleden tijd'

Culturele diversiteit in de klas en (wereld)burgerschap zijn belangrijke, maar ook gevoelige thema’s in het onderwijs.

Culturele diversiteit in de klas en (wereld)burgerschap zijn belangrijke, maar ook gevoelige thema’s in het onderwijs. Hoe ga je daar als docent, schoolleider, bestuurder of als lerarenopleider mee om? Nuffic biedt 3 nieuwe trainingen aan.

Mtinkheni Gondwe, strategisch beleidsadviseur bij Nuffic, deed veldonderzoek en ontwierp 3 nieuwe trainingen voor basis- en voortgezet onderwijs. Het afgelopen jaar bezocht ze allerlei scholen en congressen. Ze sprak met docenten, schoolleiders en beleidsmedewerkers bij het ministerie van Onderwijs omdat ze wilde weten wat de bepalende onderwerpen op de onderwijsagenda zijn. Dat bleken er 2 te zijn: omgaan met diversiteit in de klas en de verbinding tussen burgerschap en wereldburgerschap.

Pluriforme maatschappij

Achtergrond van beide thema’s is onze globaliserende en pluriforme maatschappij. De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert door mondialisering en migratie. “Het is de realiteit dat homogene gemeenschappen verleden tijd zijn”, zegt Gondwe. “In een stad als Den Haag bijvoorbeeld heeft 73% van de jeugd onder de 23 jaar een migratie-achtergrond. Dat betekent dat je als docent steeds meer les geeft aan leerlingen met uiteenlopende achtergronden. Daarnaast moeten kinderen worden voorbereid op een pluriforme samenleving. Dat is ook wettelijk vastgelegd.”

Omgaan met culturele diversiteit

“Veel docenten vinden het best moeilijk om voor een klas te staan met heel veel diversiteit en voelen zich daar onzeker over. De internationale dimensie in de lokale schoolomgeving wringt nogal eens. Maar als je diversiteit niet omarmt, kun je als leerkracht niet voor inclusiviteit zorgen”, stelt Gondwe.

In de training ‘Omgaan met culturele diversiteit in de klas’ leren de deelnemers welke stappen ze kunnen zetten om de sociale integratie en inclusie in de klas te bevorderen. Dilemma’s komen aan bod. Wat moet je bijvoorbeeld doen als een groep kinderen onderling in een vreemde taal gaat praten? Of wat doe je met de problematiek rond Sinterklaas?

Gondwe: “Het is belangrijk dat leerkrachten en schoolleiders niet impulsief of uit een persoonlijke overtuiging op deze dilemma’s reageren, maar vanuit een professionele visie op diversiteit. De deelnemers ontwikkelen die visie tijdens de training.”

Een ander issue is de snelle doorstroom van leerlingen op sommige scholen. “In de Rotterdamse haven werken veel mensen uit Oost-Europa met een tijdelijk contract. In één jaar kwamen er 80 nieuwe kinderen op één school en vertrokken er 80”, vertelt Gondwe. “Dat zorgt voor onrust in de klas. Hoe ga je als school met dit verloop om en hoe leer je kinderen met verlies van vriendjes omgaan? Scholen worstelen daarmee. Deze problematiek verwerken we in de training”.

Leerlingen wereldwijs maken

De trainingen ‘Hoe maak ik van mijn leerlingen wereldburgers’ en ‘Hoe geef ik invulling aan Burgerschapsonderwijs’ hebben raakvlakken met de training over culturele diversiteit. Uitgangspunt is ook hier dat kinderen in Nederland opgroeien in een pluriforme maatschappij. Ze moeten leren integreren en omgaan met allerlei soorten verschillen: in de klas, in de buurt, in het land en in de wereld.

Om leerlingen daar goed op voor te bereiden, moeten burgerschap en wereldburgerschap met elkaar verbonden worden, vindt Gondwe. “Wereldburgerschap is de mondiale dimensie van burgerschap. Neem die mondiale dimensie mee in het curriculum want leerlingen moeten weten van het bestaan van andere culturen en identiteiten”.

Het vak burgerschap is sinds 2006 verplicht in het po, vo en mbo. “De invulling stokt bij de nationale grenzen. Het gaat over onze normen en waarden. Maar Nederland is geen op zichzelf staande eenheid. Buiten Nederland zijn veel andere normen en waarden waar we hier ook mee te maken hebben. Leerlingen moeten handvatten krijgen hoe ze dat constructief moeten herenigen.”

Onvoldoende

Een meerderheid van de scholen krijgt een onvoldoende voor het vak burgerschap van de onderwijsinspectie. “Scholen vinden het lastig om er een goede invulling aan te geven”, weet Gondwe. De 2 trainingen op het gebied van (wereld)burgerschap helpt scholen daarbij. De verbinding tussen burgerschap en wereldburgerschap staat centraal. De deelnemers leren wat burgerschapsonderwijs precies is, hoe het zich verhoudt tot wereldburgerschap en ontwikkelen een visie erop. Ze maken ook een ontwerp voor hun school voor een goede invulling van het vak burgerschap/wereldburgerschap.

“Internationalisering van het onderwijs is geen doel op zich, maar het is het beste middel om leerlingen goed voor te bereiden op een pluriforme samenleving”, stelt Gondwe.

Interesse in deze trainingen? Kijk op de website van onze Nuffic Academy. De trainingen worden in de buurt van of bij een van de deelnemende scholen gegeven.

Nuffic Congres 2019

19 november 2018
Deel jouw successen en ideeën met de hele onderwijssector!

Nuffic bondgenoot van Gelijke Kansen Alliantie

17 april 2018
Aandacht voor kansenongelijkheid blijft nodig, zo blijkt uit het rapport ‘De Staat van het Onderwijs 2018’. De Gelijke Kansen Alliantie werkt aan dit thema en ziet Nuffic als bondgenoot.

Feedbackbijeenkomst Curriculum.nu

14 januari 2019 van 13:30 tot 15:30
Nuffic, Den Haag
Denk mee over wat jij in de toekomst gaat doen in de klas.

Nuffic Congres 2019

10 oktober 2019 van 09:00 tot 17:00
Van Nelle fabriek, Rotterdam
De onderwijswereld gaat in gesprek over internationalisering.