Leerling schrijft in schrift

Nederlands onderwijs door Amerikaanse ogen

Amerikaanse docenten dromen ervan: een beurs van het Fulbright Distinguished Awards in Teaching Program.
meer over:
Met deze prestigieuze geldprijs van de Amerikaanse overheid krijgen docenten de kans een half jaar onderzoek te doen naar onderwijs in het buitenland. Voor het eerst ontving Nederland dit jaar drie van deze Fulbright-docenten.
5 minuten

Lynne West, Ellen Taylor en Anne Ward gingen in januari 2016 bepakt en bezakt op weg naar Groningen en Nijmegen. De verschillen tussen hen konden bijna niet groter zijn.

West geeft Latijn op een chique jongensschool in San José. Ellen Taylor is een kleuterjuf in een arme regio in het zuiden van Californië, op de grens met Mexico. Anne Ward is geschiedenisdocente en doceert excellente leerlingen op een middelbare school in de staat New York. Maar één ding hadden ze gemeen: in Nederland waren ze helemaal buiten hun comfort zone. Vlak voordat ze in juni terug naar huis gingen spraken we met ze over hun ervaringen in Nederland.

"Het concept burgerschap is verweven in het onderwijs, je ziet het overal terug."

Anne Ward

Docente american government and politics Amherst Central High School, noordwesten van de staat New York

“Ik ben geïnteresseerd in citizenship education. Hoe kun je leerlingen leren om te gaan stemmen? In Amerika hebben we een groot probleem: Amerikaanse verkiezingen hebben lage opkomstpercentages in vergelijking met andere Westerse landen. In Nederland stemt wel zeventig procent van de kiezers tijdens Tweede Kamerverkiezingen, in Amerika schommelt het percentage rond de vijftig procent als we een president kiezen. Hoe doen jullie dat?

Ik had verwacht dat Nederlandse docenten uitgebreid aan leerlingen zouden uitleggen waarom ze moeten stemmen. In plaats daarvan zag ik iets nog veel mooiers: het concept burgerschap is verweven in het onderwijs, je ziet het overal in terug. Bij aardrijkskunde, als het gaat over het bouwen van dijken. Bij geschiedenis in lessen over de verzorgingsstaat en de vorming van regeringen.

Steeds weer horen leerlingen hoe belangrijk het is dat besluiten op regeringsniveau alle burgers beïnvloeden, en dat je er zelf ook invloed op hebt. Veel lessen die ik zag gingen over burgerschap, al werd het woord nauwelijks gebruikt.

Ik heb veel geleerd in Nederland. In Nijmegen volgde ik aan de universiteit het vak political communication. Verder bezocht ik wekelijks meerdere scholen, met name klassen met tweetalig onderwijs. Daarnaast deed ik onderzoek naar de jongerenraad in Renkum, bij Arnhem. Een ongelooflijk leuk idee om jongeren mee te laten denken over het stadsbestuur. In zo’n raad krijgen jongeren het gevoel dat hun stem meetelt, ze voelen zich gehoord.

Nederland heeft me inspiratie gegeven. Thuis in Amerika wil ik proberen ook een jongerenraad op te zetten en leerlingen mee laten denken over het schoolbestuur, net als in Nederlandse medezeggenschapsraden. Het zou geweldig zijn om een uitwisseling te organiseren tussen Nederlandse en Amerikaanse leerlingen. In Nederland vroegen veel leerlingen of mijn school net als High School Musical is. Ik denk van wel. We hebben het allemaal: cheerleaders, sportevenementen en drama.”

"Wat Nederlandse leraren kunnen leren van Amerikaanse lessen? Wij gebruiken minder lesmethodes."

Ellen Taylor

Lerares in de Kindergarten, een soort kleuterschool Pacific View Leadership Academy, San Diego, in het zuiden van Californië

“Mijn school ligt op veertien kilometer van de grens met Mexico. De helft van mijn leerlingen spreekt alleen Spaans als ze bij mij in de kleuterklas komen. Vroeger hoorde dit gebied ook bij Mexico, dus de Spaanse taal is cultureel heel diep geworteld. Maar de wet in Californië schrijft voor dat ik alleen maar Engels tegen mijn leerlingen mag spreken, het is een politieke kwestie.

Toen ik een paar jaar geleden op vakantie was in Nederland hoorde ik voor het eerst over de Friese taal. Ik zag een overeenkomst: kinderen die thuis een streektaal leren en dan op school de nationale taal oppikken. Inmiddels weet ik dat Friese leerlingen vaak al Nederlands spreken als ze naar school gaan, maar ik ben erg enthousiast geraakt over de drietalig-onderwijsscholen die ik de afgelopen maanden goed heb leren kennen. Het was een eyeopener voor me om te zien dat een school in drie talen onderwijst. De taal van het erfgoed, de nationale taal en de taal van de internationale gemeenschap.

Kinderen voelen zich op hun gemak om de taal te spreken die ze willen. Ik gaf iedere week les op basisschool De Pôlle in Marssum, waar kinderen mij hoorden spreken in het Engels, maar ze kletsten gewoon terug in het Nederlands. Aan de muren in de klas hangen bijvoorbeeld posters met de delen van het menselijk lichaam in alle drie de talen. Ik realiseer me nu pas hoe frustrerend het moet zijn voor mijn Spaanssprekende leerlingen om op school te komen met zoveel woordenschat, en zoveel te vertellen, terwijl ze geen woord mogen zeggen in hun moedertaal. Ik zou dat graag willen veranderen.

Ik weet trouwens dat het best cru is dat in Nederland leerlingen wel Fries mogen spreken op school, maar geen Turks of Arabisch. Als ik iets zou moeten noemen dat Nederlandse leraren kunnen leren van Amerikaanse lessen is dat wij minder lesmethodes gebruiken. We zijn heel vrij om onze eigen lessen vorm te geven.

Ik was daarentegen weer verrast dat leerlingen in Nederland zoveel bewegingsvrijheid krijgen op school. Ze mogen zelfstandig werken in de bibliotheek, bijvoorbeeld. In Amerika zou dat niet mogen, de schoolregels bepalen dat ik de kinderen geen moment uit het oog mag verliezen.”

"Nederlandse leraren hechten veel waarde aan lezen en grammaticaregels van de vreemde taal. Wij proberen leerlingen echt te leren praten."

Lynne West

Docente Latijn en Frans, hoofd van de afdeling vreemde talen Bellarmine College Preparatory, San José, in het midden van Californië

“Ik geef les op een grote private school, we hebben zo’n 1700 jongens op school. Ja, het is een jongensschool. Als ik dat vertel aan Nederlandse leerlingen reageren ze heel verbaasd, maar in Amerika is het nog redelijk normaal. Ik snap het wel, jongens hebben andere leerstijlen dan meisjes, en daar kun je de lessen op inrichten. Ik probeer bijvoorbeeld korte blokken van instructie af te wisselen met veel tijd voor oefenen en ruimte om door de klas te bewegen.

Sinds negen jaar ben ik het hoofd van de afdeling foreign languages, en zo ben ik geïnteresseerd geraakt in de beste manieren om leerlingen nieuwe talen te leren. Ik hoorde dat Nederlanders veel talen spreken en dat maakte me benieuwd naar het Nederlandse talenonderwijs. Het is me opgevallen dat Nederlandse leraren veel waarde hechten aan het leren lezen van een vreemde taal en aan grammaticaregels. Bij mij op school proberen we leerlingen echt te leren praten, we spreken de hele les de doeltaal, zelfs als we zeggen ‘pak je boek uit je tas’.

Hier in Nederland zag ik grote verschillen in taalniveaus. In 6-vwo kwam het voor dat een leerling het lastig vond om, na zes jaar Franse les, een conversatie met mij in het Frans te houden. Tegelijkertijd zag ik 14-jarigen een debat in vloeiend Engels voeren, een groot contrast. Engels staat hier echt op een voetstuk. Ik bezocht meer dan vijftig verschillende talenlessen, veelal op scholen met tweetalig onderwijs en ik heb daar veel docenten en leerlingen geïnterviewd.

Ik ben tijdens die schoolbezoeken erg enthousiast geraakt over de AIM-methode, de Accelerated Integrated Method, die sommige scholen gebruiken. Deze methode spoort leerlingen aan om de vreemde taal in de les te spreken. Ik hoop hier iets mee te kunnen doen in Amerika.

Auteur: Elleke Bal

Nog meer nieuws over internationalisering in onderwijs? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte.

Schoolreis uitgelezen moment voor internationalisering

10 september 2019
Met de klas een paar dagen naar Rome of Londen. Het zorgt voor onvergetelijke herinneringen. Leerlingen maken kennis met andere culturen, talen en eetgewoonten. Waarom is internationalisering zo belangrijk?

Minister beantwoordt vragen over ‘Grenzeloos mbo’

27 juni 2019
“Internationalisering is meer dan het volgen van een stage of opleiding in het buitenland”, schrijft de minister in haar reactie op een vraag van mbo-studenten tijdens de ‘V-100’.

Contactseminar in Tunesië voor het Hoger Onderwijs

25 september 2019 09:00 - 27 september 2019 18:00
Contactseminar in Tunesië
Nationaal Agentschap Erasmus+ organiseert een contactseminar om de samenwerking tussen Nederlandse en Tunesische hoger onderwijsinstellingen te stimuleren.