Talenten ontwikkelen
24 aug 2010
Het leuke van talent is dat we allemaal intuïtief weten wat het is, maar dat het niet zo gemakkelijk is om een goede definitie ervan te geven.
Toch moet de Nuffic dat wel doen, om de aanvragen voor de Huygens beurzen goed te kunnen beoordelen. En ze kunnen het zich niet permitteren om iemand af te wijzen die nu juist het verschil blijkt te kunnen maken of iemand een beurs te geven die bij nader inzien tot de middelmaat blijken te behoren.
In de tijd van Huygens zelf was het belangrijk uit wat voor familie je kwam en wat je daardoor voor mogelijkheden had. De context voor zijn talentontwikkeling was optimaal. Hij werd als vanzelf gestimuleerd en uitgedaagd. Dat gold wat minder voor vele anderen in zijn tijd. Een tijd waarin onderwijs niet voor iedereen was weggelegd. Een tijd vermoedelijk dus ook waarin er veel talent nauwelijks ontwikkeld werd.
Als we dezelfde meetlat nu zouden gebruiken, zouden we de maatschappelijke omgeving waarin iemand opgroeit als criterium kunnen gebruiken bij de beoordeling van de geschiktheid. Toch zien we dat nu heel anders. Tegenwoordig hebben we juist ook heel veel bewondering voor mensen die ondanks moeizame persoonlijke omstandigheden tot grote bloei komen. En daardoor maatschappelijke impact hebben.
Kennelijk vinden we dat overlevingsinstinct en de potentie om tegen de stroom op te roeien, een talent op zich. Waar we ook bewondering voor hebben. Een talent dat me meetellen als capaciteit die voor verdere ontwikkeling heel belangrijk kan zijn. Niet voor niets hebben we het tegenwoordig ook over competenties als we naar talenten kijken. En dan bedoelen we niet alleen de competentie om een 9 of 10 te halen. In tegendeel misschien wel.
Voor de aanvragers van een Huygens beurs lijkt het me een uitdaging om de beoordelaars te verrassen met aspecten van hun talent die verder gaan dan het “goed zijn op school”. Bij het spotten van talent hoort immers ook die verrassing: “tjee dat iemand dat presteert”. Ambitie en het vorm kunnen geven aan ambitie is misschien ook wel een aspect van talent geworden.
De beoordelaars van de Nuffic hebben uiteraard keurige criteria, maar er is natuurlijk altijd een vager emotioneel aspect. De aanvragers doen ook appel op een soort vage “gunfactor”. Het zou interessant zijn om door de tijd heen eens te bekijken wat er nu als excellent gespot werd. Juist naast die harde factoren. Dat zijn immers de gemakkelijkste.
Volgens mij komt daar dan ook een bepaald tijdsbeeld uit. In de huidige context vinden we nu eenmaal andere competenties belangrijk dan twintig jaar geleden.
Dus aanvragers: verras de beoordelaars, maak ze het kiezen moeilijk. Beïnvloed hun beeld van excellentie.
