Nationale en Europese kwalificatieraamwerken
15 dec 2010
Een National Qualifications Framework (NQF) beschrijft alle onderwijskwalificaties, van basis- tot doctoraatsniveau, die in een individueel land worden verleend. Specifiek zijn de beschrijving van leeruitkomsten per diploma of niveau en het inzichtelijk maken van de relatie tussen alle onderwijsniveaus in een nationaal kwalificatieraamwerk.
NQF’s en het Bolognaproces
Kwalificatieraamwerken waren in Europa tot een paar jaar geleden geen veel voorkomend verschijnsel. Pas in 2003 werd het onderwerp opgenomen als een van de doelstellingen van het Bolognaproces, om zo de transparantie en erkenning van onderwijskwalificaties te bevorderen.
Deelnemende landen werden opgeroepen hun hogeronderwijssystemen te beschrijven in werklast, niveau, leeruitkomsten, competenties en profiel, conform het Overarching Framework for Qualifications of the European Higher Education Area (QF-EHEA). Dit overkoepelende raamwerk beschrijft de kwalificaties behaald in de drie hogeronderwijscycli in termen van generieke competenties en leeruitkomsten en (met uitzondering van de derde cyclus) in het aantal ECTS.
Via een zogenoemde self-certifying exercise wordt geverifieerd of het ontstane nationale kwalificatieraamwerk overeenkomt met het overkoepelende. Sinds 2009 heeft Nederland ook officieel een NQF, het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs. Een commissie van deskundigen uit binnen- en buitenland heeft dit getoetst om na te gaan of het als verenigbaar met het overkoepelende raamwerk kon worden gecertificeerd.
Raamwerk voor Leven Lang Leren
Naast het QF-EHEA kent de Europese Unie sinds 2008 ook het European Qualifications Framework for Lifelong Learning (EQF-LLL), dat uit acht niveaus bestaat. Elk niveau vertegenwoordigt de leeruitkomsten die voor dat niveau relevant zijn en die in termen van kennis, vaardigheden en competenties worden beschreven.
In tegenstelling tot het QF-EHEA, worden in het EQF-LLL ook kwalificaties van formeel en niet-formeel onderwijs opgenomen. Door leeruitkomsten te benadrukken in plaats van hoe die competenties worden bereikt, is een belangrijk doel van het EQF-LLL het faciliteren van de erkenning van een leven lang leren, op nationaal en internationaal niveau.
Net als Nederland weten veel landen nog niet welke kwalificaties ingedeeld gaan worden in de niveaus 1 tot en met 4 van het EQF-LLL. De niveaus 5 tot en met 8 van het EQF-LLL zullen overeenkomen met de drie niveaus van het QF-EHEA, met de associate’s degree in niveau 5, de eerste (bachelor)cyclus in niveau 6, de tweede (master)cyclus in niveau 7 en de derde (PhD) in niveau 8.
Ook nu is het de bedoeling dat EU-landen de nationale kwalificaties die binnen de acht niveaus vallen in een nationaal raamwerk plaatsen, in lijn met de overkoepelende EQF-LLL. In een referencing process wordt daarna bekeken of het nationale raamwerk voldoet aan de criteria van het EQF-LLL. Nederland ontwikkelt nu het Nederlandse nationale kwalificatiekader (NLQF).