Drie cycli: bachelor, master, PhD
De kern van het Bolognaproces is de invoering van een hogeronderwijsstructuur bestaande uit drie cycli.
Bachelor
De eerste cyclus heeft een studielast van 180 tot 240 ECTS-credits en beslaat bij een voltijdstudie minimaal drie en maximaal vier jaar. Deze cyclus leidt tot de graad van bachelor en bereidt studenten voor op de uitstroom naar de arbeidsmarkt of op een vervolgopleiding op masterniveau.
Master
De tweede cyclus heeft een studielast van 60 tot 120 ECTS-credits en beslaat één tot twee jaar voltijdstudie. Deze cyclus leidt tot de graad van master. Aanvankelijk werd in het Bolognaproces alleen over deze twee cycli gesproken, maar sinds 2003 wordt ook een derde cyclus nadrukkelijk bij het proces betrokken: de PhD.
PhD
Aan die derde cyclus, die leidt tot de PhD-graad, worden doorgaans geen ECTS-credits gekoppeld. Het gaat in deze cyclus grotendeels om het uitvoeren van een zelfstandig onderzoek, al dan niet in combinatie met een onderwijsprogramma.
Korte cyclus
Binnen de eerste cyclus kan nog een korte cyclus worden onderscheiden. Deze omvat een studielast van 120 ECTS en heeft bij een voltijdstudie doorgaans een lengte van twee jaar. Deze korte cyclus leidt niet tot een officiële graad, maar tot een associate degree.
Redenen voor harmonisatie
Er zijn verschillende redenen om te kiezen voor harmonisatie van het hogeronderwijssysteem op basis van drie cycli.
De belangrijkste reden is de wens om de verschillende nationale systemen beter op elkaar te laten aansluiten en de eindkwalificaties beter met elkaar te kunnen vergelijken. Dit moet de mobiliteit van studenten en werknemers bevorderen, in lijn met de doelstellingen van de Lissabonconventie.
Op individueel niveau vergroot de harmonisatie de mogelijkheid om, in diverse fasen van het leven, door te stromen van studie naar beroep en andersom.